شيعه هم در يمن و در بصره مىزيسته‌اند . در سدهء دوم هجرى و همراه با افزايش شمار شيعيان ، مناطق جديدى به عنوان مراكز شيعى پديد آمدند كه گاه فاصلهء بسيار دورى از مدينه - كه محل اقامت امام عليه السلام بود - داشتند . از جمله مهم‌ترين مناطق جديد ، شهر بغداد - مركز خلافت عباسى - بود كه از آغاز تأسيس آن ، منطقهء كرخ با هويت شيعى پديد آمد ، رشد كرد و مهد عالمان شيعى همچون هشام بن حكم ، ابن عمير و ده‌ها عالم شيعى ديگر شد . شهر قم و مناطق اطراف آن همچون آوه نيز در همين دوره به عنوان مركز شيعيان معرفى شد و شيعيان بسيارى به آن جا كوچ كردند . منطقهء خراسان ، با گستردگى فراوان خود نيز محلّى بود كه شيعيان فراوان داشت . منطقهء جبال از مازندران تا همدان نيز محلّ استقرار شيعيان محسوب مىشد . افزون بر آن ، شيعيان يمن ، مصر و بصره نيز رو به فزونى بود . تصوير جغرافيايى از مناطق مورد اشاره مىتواند گستردگى و تنوّع جغرافيايىِ شيعيان را تصوير كند ، به گونه‌اى كه از شمال خراسان بزرگ تا مناطق غربى ايران و عراق و همچنين تا يمن در جنوب عربستان و كشور مصر را شامل مىشود . « 1 » روشن است كه ارتباط مستقيم ميان شمار فراوان شيعيان مناطق مختلف با امام عليه السلام ممكن نبود و نياز به وجود رابطان مطمئن براى ارتباط دو سويه ، كاملًا احساس مىشد تا نيازهاى علمى ، اجتماعى و سياسى شيعيان را پاسخ گويد و دستور العمل‌هاى امام عليه السلام را نيز بدانان ابلاغ كند .

--> ( 1 ) . ر . ك : رجال الكشّى : ج 2 ص 474 ، 482 ، 567 ، 605 ، 624 ، 794 ، 799 ، 809 ، 833 ، 871 ، الغيبة ، طوسى : ص 430 ، الخرائج و الجرائح : ج 1 ص 328 ، الكافى : ج 1 ص 475 ، المناقب ، ابن شهرآشوب : ج 4 ص 220 .